Gem identification guide · සිංහල
කෘත්රිම (Synthetic) මැණික් සහ වීදුරු හඳුනාගන්නේ කොහොමද?
How to spot synthetic gemstones and glass imitations
Sujani Jewellers, කඩවත · යාවත්කාලීන කළා
මැණික් වෙළඳපොළේ ස්වාභාවික නොවන ගල් වර්ග තුනක් බහුලව හමුවෙනවා. කෘත්රිම මැණික් (synthetic) කියන්නේ රසායනාගාරයක හදපු, ස්වාභාවික ගලේ රසායනික සංයුතියම තියෙන ගල්. අනුකරණ (imitation) කියන්නේ වීදුරු වැනි, පෙනුම පමණක් සමාන වෙනත් ද්‍රව්‍ය. ඩබ්ලට් (doublet) කියන්නේ ගල් කැබලි දෙකක් අලවලා හදපු ගල්.
කෘත්රිම නිල් මැණිකක වර්තන අංකය, බර සහ දෘඩතාව ස්වාභාවික ගලකට සමානයි. ඒ නිසා රිෆ්‍රැක්ටෝමීටරයෙන් හෝ තරාදියෙන් ඒවා වෙන් කරන්න බැහැ. වෙනස තියෙන්නේ ගල ඇතුළේ. 10x ලූපයක් සහ ටෝච් එකක් අත්‍යවශ්‍ය වන්නේ ඒ නිසයි.
ගිනි දැල්ලෙන් හදන කෘත්රිම කොරන්ඩම් (Flame fusion)
ලෝකයේ බහුලවම හමුවන, මිල අඩුම කෘත්රිම නිල් මැණික් සහ රතු මැණික් හදන්නේ මේ ක්‍රමයෙන් (Verneuil ක්‍රමය). ඒවායේ ලකුණු දෙකක් තියෙනවා.
- වක්ර රේඛා (curved striae): තැටියක රේඛා වගේ වක්‍රව යන පාට තීරු. ස්වාභාවික කොරන්ඩම් එකක පාට තීරු හැම විටම සෘජු හෝ කෝණාකාරයි. වක්ර තීරු දැක්කොත් එය කෘත්රිම ගලක්.
- වායු බුබුළු: වටකුරු හෝ දිගටි, තනිව හෝ පේළියට තියෙන බුබුළු.
වක්ර රේඛා බලන්න ගල පැත්තෙන් එළිය දීලා, ලූපයෙන් දිශා කිහිපයකින් බලන්න. නිල් ගල්වල ඒවා පැහැදිලිව පෙනෙනවා. රතු ගල්වල ඒවා ඉතා සියුම් නිසා අන්වීක්ෂයක් අවශ්‍ය වෙන්න පුළුවන්.
වක්ර රේඛා සහ බුබුළු බැලීමට 10x ලූප: ලූප සහ විශාලන කාච (Loupes) →
වෙනත් ක්‍රමවලින් හදන කෘත්රිම ගල්
ෆ්ලක්ස් (flux) සහ හයිඩ්‍රොතර්මල් (hydrothermal) ක්‍රමවලින් හදන ගල් වඩා මිල අධිකයි, ස්වාභාවික ගල්වලට වඩාත් සමානයි. ඒවායේ ඇතුළත ලකුණු ස්වාභාවික ඇඟිලි සලකුණු රටාවලට සමාන නිසා ලූපයකින් වෙන් කරගැනීම අමාරුයි. එවැනි ගලක් ගැන සැකයක් තිබුණොත් පරීක්ෂණාගාරයකට යොමු කරන්න.
වීදුරු අනුකරණ හඳුනාගැනීම
- වායු බුබුළු: සම්පූර්ණයෙන් වටකුරු බුබුළු, බොහෝවිට කිහිපයක් එකට.
- කැරකෙන රටා (swirl marks): පැණි කලවම් කළාම පෙනෙන රටා වගේ ඇතුළේ තියෙන ඉරි.
- මුහුණත් අතර දාර වටකුරුයි. වීදුරු අච්චුවක දමා හදන නිසා දාර තියුණු නැහැ.
- මතුපිට සීරීම් සහ ගෙවී ගිය දාර. වීදුරුවේ දෘඩතාව 5-6ක් පමණයි.
- ඩයික්‍රොස්කෝප් එකෙන් බැලුවාම එක පාටයි.
- අතට ගත්තාම ඉක්මනින් උණුසුම් වෙනවා. ස්ඵටික ගල් වැඩි වෙලාවක් සීතලට දැනෙනවා.
ඩබ්ලට් සහ පිරවූ ගල්
ඩබ්ලට් ගලක උඩ කොටස ස්වාභාවික ගලක තුනී කැබැල්ලක් වන අතර යට කොටස කෘත්රිම ගලක් හෝ වීදුරුවක්. උඩින් බැලුවාම ස්වාභාවික ලකුණු පෙනෙන නිසා රැවටෙන්න පුළුවන්. ගල පැත්තෙන් බලලා, ගලේ පැත්ත (girdle) දිගේ අලවපු රේඛාවක් තියෙනවාද බලන්න. ජලයේ ගිල්වා පැත්තෙන් බැලුවාම කොටස් දෙකේ පාට වෙනස පැහැදිලිව පෙනෙනවා.
ඉරිතැලීම් වීදුරුවෙන් පිරවූ රතු මැණික් (glass filled ruby) වෙළඳපොළේ බහුලයි. ඒවායේ ඉරිතැලීම් දිගේ නිල් හෝ තැඹිලි පාට දිලිසීමක් (flash effect) සහ ඉරිතැලීම් ඇතුළේ සිරවුණු බුබුළු ලූපයෙන් පෙනෙනවා.
ස්වාභාවික ගලක ලකුණු
| ස්වාභාවික | කෘත්රිම / වීදුරු |
|---|---|
| සෘජු හෝ කෝණාකාර පාට තීරු | වක්ර පාට තීරු |
| සේද ඉඳිකටු, කුඩා ස්ඵටික | වටකුරු වායු බුබුළු |
| ඇඟිලි සලකුණු වැනි ද්‍රව රටා | කැරකෙන රටා (වීදුරු) |
| බොහෝවිට අසමාන පාට බෙදීමක් | බොහෝවිට ඉතා ඒකාකාරී, ‘ඕනෑවට වඩා පිරිසිදු’ පෙනුමක් |
ඇතුළත ලකුණු කිසිවක් නැති, විශාල, තද පාට ගලක් අඩු මිලකට ලැබෙනවා නම් සැක කරන්න. ස්වාභාවික ගල්වල එවැනි ගුණ එකට තිබීම ඉතා දුර්ලභයි, මිලත් ඒ අනුව ඉහළයි.
ගල් පරීක්ෂා කිරීමට අවශ්‍ය සියලු උපකරණ: මැණික් උපකරණ (Gem Tools) →
නිතර අසන ප්‍රශ්න
කෘත්රිම මැණිකක් සහ අනුකරණයක් අතර වෙනස මොකක්ද?+
කෘත්රිම මැණිකක් රසායනාගාරයක හදපු, ස්වාභාවික ගලේ රසායනික සංයුතිය සහ ගුණ තියෙන ගලක්. අනුකරණයක් කියන්නේ වීදුරු වැනි, පෙනුම පමණක් සමාන වෙනත් ද්රව්යයක්.
වක්ර රේඛා (curved striae) දැක්කොත් ඒ කියන්නේ මොකක්ද?+
ගල ගිනි දැල්ලෙන් හදපු කෘත්රිම කොරන්ඩම් එකක් බවයි. ස්වාභාවික නිල් මැණික් සහ රතු මැණික්වල පාට තීරු සෘජු හෝ කෝණාකාරයි, කිසිවිටෙක වක්ර නැහැ.
වීදුරුවක් මැණිකකින් වෙන් කරගන්න ලේසිම ක්‍රමය මොකක්ද?+
10x ලූපයකින් ඇතුළ බලන්න. වටකුරු වායු බුබුළු සහ කැරකෙන රටා තිබුණොත්, මුහුණත් අතර දාර වටකුරු නම් සහ මතුපිට සීරීම් බහුල නම් එය වීදුරුවක් වෙන්න වැඩි ඉඩක් තියෙනවා.
