Gem identification guide · සිංහල
මැණික් හඳුනාගන්නේ කොහොමද? මූලික උපකරණ 7ක් සහ පියවරෙන් පියවර ක්‍රමය
How to identify gemstones: 7 basic tools and a step-by-step method
Sujani Jewellers, කඩවත · යාවත්කාලීන කළා
මැණිකක් හඳුනාගන්නේ පාට බලලා විතරක් නෙවෙයි. නිල් පාට ගලක් නිල් මැණිකක් (Blue Sapphire), ස්පිනල් එකක්, අයොලයිට් එකක්, කෘත්‍රිම ගලක් හෝ වීදුරුවක් වෙන්න පුළුවන්. නිවැරදිව හඳුනාගන්න නම් ගලේ ආලෝක ගුණ, ඇතුළත ලකුණු (inclusions), බර සහ ඝනත්වය වැනි ගුණ කිහිපයක් එකින් එක පරීක්ෂා කරලා, ඒ සියල්ල ගැළපෙන මැණික් වර්ගය තෝරාගන්න ඕනේ.
ඒ සඳහා විශාල රසායනාගාරයක් අවශ්‍ය නැහැ. මැණික් ටෝච් එකක්, 10x ලූපයක්, කැරට් තරාදියක් සහ තව උපකරණ කිහිපයක් තිබුණොත් බොහෝ ගල් ක්ෂේත්‍රයේදීම වෙන් කරගන්න පුළුවන්. මේ ලිපියෙන් ඒ උපකරණ 7 සහ ඒවා භාවිතා කරන පිළිවෙළ පැහැදිලි කරනවා.
මැණික් හඳුනාගැනීමේ මූලික උපකරණ 7
| උපකරණය | එයින් දැනගන්නේ මොනවාද |
|---|---|
| මැණික් ටෝච් එක (Gem Torch) | ගල ඇතුළේ පැහැදිලි බව, ඉරිතැලීම්, පාට බෙදී ඇති හැටි (colour zoning), සේද (silk) |
| 10x ලූපය (Loupe) | ඇතුළත ලකුණු (inclusions), මතුපිට සීරීම්, කැපුමේ තත්ත්වය |
| කැරට් තරාදිය (Carat Scale) | බර. කැරට් 1 = ග්රෑම් 0.2 |
| ඩයික්‍රොස්කෝප් (Dichroscope) | ගල දිශා දෙකකින් පාට දෙකක් පෙන්වනවාද (pleochroism) |
| රිෆ්‍රැක්ටෝමීටරය (Refractometer) | වර්තන අංකය (RI). මැණික් වර්ගය තීරණය කරන ප්‍රධානම මිනුම |
| UV ආලෝකය (365nm) | ප්‍රතිදීප්තිය (fluorescence). ගල UV එළියට දිලෙන පාට |
| ගේජ් / කැලිපරය (Gauge) | දිග, පළල, ගැඹුර මිලිමීටරවලින් |
මේ සියලු උපකරණ එක තැනකින් බලන්න: මැණික් උපකරණ (Gem Tools) →
පියවර 1: ටෝච් එකෙන් ගල ඇතුළ බලන්න
මුලින්ම ගල පිරිසිදු කරලා, සුදු එළිය තියෙන මැණික් ටෝච් එකක් ගලේ පැත්තකින් හෝ යටින් අල්ලන්න. එළිය ගල හරහා යනකොට ඇතුළේ තියෙන ඉරිතැලීම්, වලාකුළු වගේ පෙනෙන කොටස්, පාට තීරු සහ ඉඳිකටු වගේ සේද පැහැදිලිව පෙනෙනවා.
- පාට තීරු සෘජුව හෝ කෝණාකාරව (හය පැත්තක හැඩයට) තිබුණොත් එය ස්වාභාවික කොරන්ඩම් එකක (නිල් මැණික, රතු මැණික) ලකුණක්.
- පාට තීරු වක්‍රව, තැටියක රේඛා වගේ තිබුණොත් එය කෘත්‍රිම ගලක් වෙන්න වැඩි ඉඩක් තියෙනවා.
- වටකුරු වායු බුබුළු තිබුණොත් වීදුරුවක් හෝ කෘත්‍රිම ගලක් ගැන සැක කරන්න.
සුදු, කහ සහ UV එළි තුනම තියෙන ටෝච් මෙතැනින්: මැණික් ටෝච් (Gem Torch) →
පියවර 2: 10x ලූපයෙන් ඇතුළත ලකුණු බලන්න
මැණික් වෙළඳාමේ සම්මත විශාලනය 10x. ලූපය ඇහැට ළං කරලා අල්ලාගෙන, ගල ට්වීසරයකින් අල්ලලා ලූපය දෙසට සෙන්ටිමීටර 2-3ක් ළඟට ගේන්න. එළිය ගලේ පැත්තෙන් වැටෙන්න සලස්වන්න. එතකොට ඇතුළත ලකුණු අඳුරු පසුබිමක දිලිසෙනවා.
ස්වාභාවික ගල්වල ඇඟිලි සලකුණු වගේ රටා (fingerprints), කුඩා ස්ඵටික, සේද ඉඳිකටු වැනි දේ දකින්න ලැබෙනවා. මේවා ගලේ ‘උප්පැන්න සහතිකය’ වගෙයි. ගල ස්වාභාවිකද, රත් කළාද, කොහෙන් ආවාද කියන දේට ඉඟි දෙන්නේ මේවායි.
10x ට්‍රිප්ලට් ලූප සහ විශාලන කාච: ලූප සහ විශාලන කාච (Loupes) →
පියවර 3: ඩයික්‍රොස්කෝප් එකෙන් පාට දෙකක් තියෙනවාද බලන්න
නිල් මැණික, රතු මැණික, ටුවමලින් වැනි ගල් දිශාව අනුව පාට දෙකක් පෙන්වනවා. නිල් මැණිකක ඩයික්‍රොස්කෝප් එකෙන් බැලුවාම දම් පැහැති නිල සහ කොළ පැහැති නිල කියන පාට දෙක එක ළඟ පෙනෙනවා. ස්පිනල්, ගානට් සහ වීදුරු කොයි දිශාවෙන් බැලුවත් එකම පාටයි.
ඒ නිසා නිල් ගලක් අතට ආවාම ‘මේක නිල් මැණිකක්ද, ස්පිනල් එකක්ද, වීදුරුවක්ද’ කියන ප්‍රශ්නයට ඉක්මන්ම පිළිතුර ලැබෙන්නේ මේ පරීක්ෂණයෙන්.
පියවර 4: වර්තන අංකය (RI) සහ ඝනත්වය මනින්න
රිෆ්‍රැක්ටෝමීටරයෙන් ලැබෙන වර්තන අංකය මැණික් වර්ගයක් තහවුරු කරන ප්‍රධානම සාක්ෂියයි. බහුලව හමුවන ගල් කිහිපයක අගයන් මෙසේයි.
| මැණික | වර්තන අංකය (RI) | විශිෂ්ට ගුරුත්වය (SG) |
|---|---|---|
| නිල් මැණික / රතු මැණික (කොරන්ඩම්) | 1.762 – 1.770 | 4.00 |
| ක්‍රිසොබෙරිල් / වෛරෝඩි (Chrysoberyl) | 1.746 – 1.755 | 3.73 |
| ස්පිනල් (Spinel) | 1.718 (තනි අගයක්) | 3.60 |
| ටෝපාස් (Topaz) | 1.61 – 1.63 | 3.53 |
| ටුවමලින් (Tourmaline) | 1.624 – 1.644 | 3.06 |
| තිරුවානා (Quartz) | 1.544 – 1.553 | 2.65 |
තරාදියෙන් බර කිරා බැලීමත් ඉඟියක්. එකම ප්‍රමාණයේ ගල් දෙකකින් කොරන්ඩම් එක තිරුවානා ගලට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස බරයි.
කැරට් 0.01ක් දක්වා කිරන තරාදි: කැරට් තරාදි (Scales) →
පියවර 5: UV එළියට ගල හැසිරෙන හැටි බලන්න
අඳුරු තැනකදී 365nm UV එළිය ගලට අල්ලන්න. රතු මැණික් බොහෝවිට තද රතු පාටින් දිලෙනවා. ලංකාවේ කහ පුෂ්පරාග බොහෝවිට තැඹිලි-ඇප්‍රිකොට් පාටින් දිලෙනවා. යකඩ වැඩි නිල් මැණික් බොහෝවිට UV එළියට ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ නැහැ.
UV ප්‍රතිචාරය තනිව තීරණයක් ගන්න ප්‍රමාණවත් නැහැ. නමුත් අනෙක් පරීක්ෂණවල ප්‍රතිඵල එක්ක ගැළපුවාම එය ශක්තිමත් සාක්ෂියක් වෙනවා.
ක්ෂේත්‍රයේදී තීරණය කරන්න බැරි දේවල්
ගලක් රත් කළාද නැද්ද (Heated / Unheated), බෙරිලියම් වැනි විසරණ ප්‍රතිකාර කළාද, ගල ආ රට කුමක්ද වැනි ප්‍රශ්නවලට සහතික පිළිතුරක් ලැබෙන්නේ පිළිගත් මැණික් පරීක්ෂණාගාරයකින් පමණයි. වටිනා ගලක් මිලදී ගන්නකොට හැම විටම පරීක්ෂණාගාර වාර්තාවක් ඉල්ලන්න.
ඔබේම උපකරණවලින් කරන පරීක්ෂාවේ වටිනාකම තියෙන්නේ වෙන තැනක. පැහැදිලිවම වැරදි ගල් (වීදුරු, කෘත්‍රිම ගල්, වැරදි නමින් විකුණන ගල්) මිල කතා කරන්න කලින්ම අඳුනාගෙන, සැක සහිත ගලකට සල්ලි දෙන එකෙන් බේරෙන්න ඒකෙන් පුළුවන්.
නිතර අසන ප්‍රශ්න
මැණික් හඳුනාගන්න මුලින්ම ගන්න ඕනේ උපකරණ මොනවාද?+
මැණික් ටෝච් එකක්, 10x ලූපයක් සහ ට්වීසරයක් මුලින්ම ගන්න. ඊළඟට කැරට් තරාදියක් සහ ඩයික්‍රොස්කෝප් එකක් එකතු කරගන්න. රිෆ්‍රැක්ටෝමීටරය මිල වැඩි නමුත් මැණික් වර්ගය තහවුරු කරන ප්‍රධානම උපකරණයයි.
ටෝච් එකකින් විතරක් මැණිකක් ස්වාභාවිකද කියා කියන්න පුළුවන්ද?+
බැහැ. ටෝච් එකෙන් ගල ඇතුළේ ඉරිතැලීම්, පාට තීරු සහ සේද පෙනෙනවා. ඒවා ඉඟි පමණයි. ලූපය, ඩයික්‍රොස්කෝප් සහ වර්තන අංකය වැනි තවත් පරීක්ෂණ එක්ක ගැළපුවාමයි විශ්වාසදායක තීරණයක් ගන්න පුළුවන් වෙන්නේ.
කැරට් එකක් කියන්නේ ග්රෑම් කීයද?+
කැරට් 1 = ග්රෑම් 0.2. ඒ කියන්නේ ග්රෑම් 1ක් කැරට් 5ක්.
